မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲနဲ့ မြေရှားသတ္တုရရှိရေး အမေရိကန် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မည်

ဝါရှင်တန်၊ နိုဝင်ဘာ ၃

အမေရိကန်အစိုးရဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်နိုင်ဖို့ ကြိုးပမ်းမှုတွေကို အသုံးပြုပြီး ဒေသတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးချဲ့ဖို့နဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြေရှားသတ္တုသိုက်တွေကို အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခွင့်ရရှိနိုင်ဖို့ စီစဉ်နေတယ်လို့ ရိုက်တာ သတင်းဌာနက နိုဝင်ဘာ ၂ ရက်မှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက မကြာသေးမီက ထုတ်ပြန်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာ ဒီအစီအစဉ်တွေကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားတာဖြစ်ပြီး ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အရောက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရေရှည်တည်တံ့တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိနိုင်ရေးကိုလည်း ရည်မှန်းထားပါတယ်။

အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာသစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကို ဖြေရှင်းနိုင်ရေး၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့ ဆွေးနွေးရေး၊ စီးပွားရေးရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ တိုးချဲ့ရေးနဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေကို နှိမ်နင်းရေးတို့ကိုလည်း အဓိကဦးစားပေးလုပ်ငန်းတွေအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။

၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အရောက် မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိဖို့ ရည်မှန်း

အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုတွေ ရပ်စဲနိုင်ရေးကနေတဆင့် ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်အရောက်မှာ ရေရှည်ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိနိုင်မယ့် လမ်းကြောင်းကို ဖော်ဆောင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။

အဲဒီရည်မှန်းချက်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းက သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းတွေ ပါဝင်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲတွေကို အမေရိကန်ဘက်က အားပေးကူညီသွားမှာဖြစ်ပါတယ်။

အထူးသဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဖက်ဒရယ်စနစ်၊ နယ်မြေနယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေးနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ သဘောတူညီချက်တွေ ဒါမှမဟုတ် မူဝါဒအဆိုပြုချက်တွေ ထွက်ပေါ်လာစေဖို့ အဖွဲ့အစည်းစုံ ပါဝင်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲ အနည်းဆုံး သုံးကြိမ် ပြုလုပ်နိုင်ရေးကို ရည်မှန်းထားပါတယ်။

ဒီလို ဆွေးနွေးမှုတွေကတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပေါကြွယ်ဝတဲ့ မြေရှားသတ္တုအရင်းအမြစ်တွေကို ဝင်ရောက်ရယူနိုင်မယ့် အခွင့်အလမ်းတွေ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သလို အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းတွေကို နှိမ်နင်းရာမှာလည်း အထောက်အကူဖြစ်စေမယ်လို့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက် ရရှိမယ်လို့ အာမခံထားတာမဟုတ်ဘဲ အမေရိကန်အစိုးရက ချမှတ်ထားတဲ့ ရည်မှန်းချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တပ်နဲ့ အမေရိကန်တို့ တိတ်တဆိတ် ဆွေးနွေးနေ

ထူးခြားတဲ့အချက်ကတော့ အမေရိကန်အစိုးရဟာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း မြန်မာစစ်တပ်ကို နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကနေ အထီးကျန်စေဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တဲ့ မူဝါဒကနေ ပြောင်းလဲလာပြီး စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြန်လည်ပြုလုပ်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ရိုက်တာရဲ့ အောက်တိုဘာလအတွင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားချက်တွေအရ အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ထောက်လှမ်းရေးနဲ့ သုတေသနဆိုင်ရာ လက်ထောက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုက်ကယ်ဗန့်စ်ဟာ မြန်မာစစ်တပ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်နဲ့ စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နဲ့ ၁၆ ရက်တွေမှာ နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီဆွေးနွေးမှုတွေမှာ အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရေးနဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေကို ပစ်မှတ်ထားနေတဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေ ပိတ်သိမ်းရေးတို့ကို အဓိကထား ဆွေးနွေးခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။

အဲဒီနောက် အောက်တိုဘာလအတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့မှာလည်း နှစ်ဖက်ကိုယ်စားလှယ်တွေ ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း ရိုက်တာက ဖော်ပြထားပါတယ်။

အမေရိကန်ဘက်က စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အာဏာပိုင်တွေနဲ့သာမက ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားနေတဲ့ အတိုက်အခံအဖွဲ့တွေနဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေနဲ့လည်း ဆက်သွယ်ဆွေးနွေးမှုတွေ ပြုလုပ်ထားတယ်လို့ သိရပါတယ်။

တရုတ်ကို တင်ပို့နေတဲ့ မြန်မာ့ မြေရှားသတ္တုတွေကို အမေရိကန် စိတ်ဝင်စား

အမေရိကန်ရဲ့ မဟာဗျူဟာသစ်မှာ အဓိကစိတ်ဝင်စားစရာဖြစ်နေတာက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြေရှားသတ္တု အရင်းအမြစ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံမှာရှိတဲ့ မြေရှားသတ္တုသိုက် အများအပြားဟာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ နယ်မြေတွေမှာ တည်ရှိပြီး လက်ရှိမှာ အဓိကအားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံကို တင်ပို့နေတာဖြစ်ပါတယ်။

ဒီသတ္တုတွေဟာ လျှပ်စစ်ကားတွေ၊ လေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး စက်ပစ္စည်းတွေနဲ့ အဆင့်မြင့်နည်းပညာလုပ်ငန်းတွေမှာ အသုံးပြုတဲ့ အရေးပါတဲ့ ကုန်ကြမ်းတွေဖြစ်ပါတယ်။

အမေရိကန်အစိုးရဟာ အရေးပါတဲ့ သတ္တုကုန်ကြမ်းတွေ ရရှိရေးမှာ တရုတ်နိုင်ငံအပေါ် မှီခိုနေရမှုကို လျှော့ချလိုတာကြောင့် မြန်မာ့မြေရှားသတ္တု အရင်းအမြစ်တွေကို စိတ်ဝင်စားလာတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အဲဒီ သတ္တုသိုက်တွေထဲက အများအပြားဟာ စစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်နေတဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေမှာ ရှိနေတာကြောင့် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေ အမှန်တကယ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့ အခက်အခဲတွေ ရှိနေပါတယ်။

ဒါကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုတွေ၊ နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုနဲ့ နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်တွေဟာ အနာဂတ်မှာ သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေ လုပ်ကိုင်နိုင်ဖို့အတွက်လည်း အရေးပါလာနိုင်တာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အမေရိကန်ဘက်က မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မြေရှားသတ္တုတွေကို တူးဖော်ခွင့် ဒါမှမဟုတ် ဝယ်ယူခွင့် ရရှိပြီးဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အထောက်အထားတော့ မရှိသေးပါဘူး။

အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ဒေါ်လာ ၅ သန်းကျော်တန် သဘောတူညီချက်တွေ ရယူဖို့ စီစဉ်

မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာ အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေအတွက် စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းတွေ တိုးချဲ့ပေးဖို့ကိုလည်း ထည့်သွင်းထားပါတယ်။

အမေရိကန်သံရုံးအနေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ သန်းထက် ပိုမိုတန်ဖိုးရှိတဲ့ အဓိက စီးပွားရေး ဒါမှမဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် အနည်းဆုံး သုံးခု ရရှိနိုင်ရေးကို ရည်မှန်းထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အမေရိကန်ကနေ မြန်မာနိုင်ငံကို ကုန်ပစ္စည်းတင်ပို့မှု တိုးမြှင့်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးမှာ အမေရိကန်ဘက်က ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ကုန်သွယ်ရေးလိုငွေကို လျှော့ချဖို့လည်း စီစဉ်ထားပါတယ်။

အဲဒီလို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေ တိုးချဲ့နိုင်ဖို့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အမေရိကန်ကုမ္ပဏီတွေ လုပ်ငန်းလည်ပတ်နိုင်မယ့် အခြေအနေတွေ ပိုမိုကောင်းမွန်လာဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ အမေရိကန်ဘက်က ရှုမြင်ထားပါတယ်။

မင်းအောင်လှိုင်အပေါ် အမေရိကန်ပိတ်ဆို့မှုတွေ ဆက်လက်ရှိနေ

အမေရိကန်နဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အာဏာပိုင်တွေကြား ဆက်သွယ်မှုတွေ ပြန်လည်ရှိလာပေမဲ့ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်အပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ ဘဏ္ဍာရေးပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကတော့ ဆက်လက်တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု အစိုးရအတွင်းက တခြားတာဝန်ရှိသူတွေနဲ့ စစ်တပ်ဆက်နွှယ်တဲ့ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေကိုလည်း အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့အရေးယူထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရန့်အစိုးရလက်ထက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသား တချို့နဲ့ ကုမ္ပဏီတချို့ကို အရေးယူပိတ်ဆို့မှုစာရင်းကနေ ဖယ်ရှားပေးခဲ့တာတွေ ရှိပါတယ်။

လက်ရှိ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာတော့ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုတွေကို အနာဂတ်မှာ ရုပ်သိမ်းပေးမလား၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကို တားဆီးနေတဲ့ တခြားစည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက်တွေကို ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲဆိုတာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖော်ပြထားခြင်း မရှိသေးပါဘူး။

အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေ နှိမ်နင်းရေးလည်း ပါဝင်

အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ မဟာဗျူဟာမှာ နောက်ထပ်အရေးကြီးတဲ့ အချက်တစ်ခုက အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းတွေ နှိမ်နင်းရေး ဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အခြေစိုက်တဲ့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းတွေကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားတွေ ဒေါ်လာဘီလီယံနဲ့ချီ ဆုံးရှုံးမှုတွေ ရှိနေတယ်လို့ ရိုက်တာက အစောပိုင်းသတင်းတွေမှာ ဖော်ပြခဲ့ပါတယ်။

အဲဒီလုပ်ငန်းတွေကို နှိမ်နင်းနိုင်ဖို့ မြန်မာအာဏာပိုင်တွေနဲ့ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ တိုးမြှင့်သွားဖို့ အမေရိကန်က စီစဉ်ထားပါတယ်။

ဒါ့အပြင် အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ရှိနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံသားတွေကို မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရေးကိစ္စမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ တိုးချဲ့သွားဖို့ မဟာဗျူဟာစာတမ်းမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။

အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ရှင်းလင်း

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၃၁ ရက်မှာ အတည်ပြုခဲ့တဲ့ အဲဒီ မဟာဗျူဟာစာတမ်းကို အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်မှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ် တင်ခဲ့တာဖြစ်တယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ရိုက်တာကို ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။

အမေရိကန်ဘက်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခနဲ့ ပတ်သက်နေတဲ့ သက်ဆိုင်သူအားလုံးနဲ့ ဆွေးနွေးဖို့ တံခါးဖွင့်ထားပြီး အွန်လိုင်းငွေလိမ်လုပ်ငန်းတွေ နှိမ်နင်းရေး၊ အမေရိကန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွေအတွက် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နိုင်မယ့် အခြေအနေကောင်းတွေ ဖန်တီးရေးနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံ တည်ငြိမ်ရေးကို အထောက်အကူပြုမယ့် စစ်မှန်တဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖော်ဆောင်ရေးတို့ကို ဦးစားပေးနေတယ်လို့လည်း ရှင်းလင်းခဲ့ပါတယ်။

ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကြောင့် လူပေါင်း တစ်သိန်းခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဒသမ ၅ သန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးနေရပါတယ်။

အမေရိကန်အစိုးရရဲ့ အခုမဟာဗျူဟာသစ်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှုတွေကို အားပေးဖော်ဆောင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားသလို အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးအကျိုးစီးပွား၊ ရှားပါးမြေသတ္တုရရှိရေးနဲ့ ဒေသတွင်းဩဇာလွှမ်းမိုးမှု တိုးမြှင့်ရေးတို့ကိုလည်း တပြိုင်နက်တည်း ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ မူဝါဒတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ရိုက်တာရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ သိရပါတယ်။

Ref:Reuters